De menstruatiecyclus volgens Ayurveda: wat vertelt jouw cyclus?

Voor sommige vrouwen komt en gaat de menstruatie iedere maand zonder dat ze daar veel bij stilstaan. Voor anderen is dat heel anders. Misschien voel je al dagen van tevoren dat je menstruatie eraan komt. Je buik verandert, je energie zakt, je emoties worden intenser of je lichaam vraagt ineens veel duidelijker om rust.

Omdat zoveel vrouwen dit herkennen, zijn we veel van deze signalen bijna normaal gaan vinden.

Binnen Ayurveda wordt juist heel aandachtig naar de menstruatie gekeken. Niet alleen naar de dagen waarop je bloedt, maar naar je hele cyclus.

Je cyclus kan namelijk veel vertellen over wat er de afgelopen weken in je lichaam is gebeurd.

Je menstruatie als spiegel

Ayurveda kijkt naar menstruatiecyclus als een soort maandelijkse spiegel.

Wat je eet, hoe je slaapt, hoeveel rust je krijgt, hoe druk je dagen zijn en wat je emotioneel en zintuiglijk te verwerken krijgt: het heeft allemaal invloed op hoe je lichaam zich gedurende de maand beweegt.

De menstruatie staat daar niet los van.

Binnen de Ayurvedische weefselleer wordt menstruatie verbonden met de voeding en opbouw van de lichaamsweefsels. Na het eten wordt voeding stap voor stap verwerkt en gebruikt om het lichaam te voeden. De kwaliteit van die verwerking speelt daarom ook een rol in de manier waarop de cyclus zich laat zien.

Dat maakt de menstruatie interessant.

Niet als iets wat iedere maand zo geruisloos mogelijk voorbij moet gaan, maar als een moment waarop je lichaam je informatie geeft.

Wat kun je aan je cyclus waarnemen?

Misschien is je menstruatie de ene maand anders dan de andere.

De kleur verandert. De hoeveelheid is anders. Je hebt meer of minder krampen. Je voelt je zwaarder, emotioneler of juist onrustiger. Misschien begint je menstruatie eerder of later dan je gewend bent.

Binnen Ayurveda kijken we naar dit soort veranderingen en vooral naar de kwaliteiten ervan.

Is iets warm of koud? Droog of juist vochtig? Licht of zwaar? Is er veel beweging en onrust of juist stagnatie?

Die manier van kijken helpt om niet alleen te denken: ‘Ik heb last van mijn menstruatie.’

Maar om nieuwsgieriger te worden: wat probeert mijn lichaam me deze maand te vertellen?

Vata, Pitta en Kapha bewegen mee met je cyclus

Vata, Pitta en Kapha zijn gedurende je hele cyclus aanwezig, maar volgens Ayurveda komen hun verschillende functies in bepaalde fasen duidelijker naar voren.

Je kunt de cyclus daardoor zien als een beweging waarin opbouw, transformatie en loslaten elkaar steeds opnieuw opvolgen.

Kapha: opbouwen en voeden

Na de menstruatie begint het lichaam opnieuw op te bouwen.

Binnen Ayurveda herkennen we in deze eerste helft van de cyclus vooral de kwaliteiten van Kapha. Kapha wordt verbonden met voeding, opbouw, zachtheid en stabiliteit.

Het baarmoederslijmvlies bouwt zich opnieuw op en het lichaam beweegt richting de eisprong.

Je kunt deze fase zien als een periode waarin het lichaam weer vult en voedt.

Pitta: transformatie en intensiteit

Rond de eisprong verschuift de cyclus.

Hier worden de kwaliteiten van Pitta duidelijker. Pitta is verbonden met vuur, transformatie en het bloed.

Het lichaam bereidt zich verder voor op de mogelijkheid van een zwangerschap. Wanneer er geen bevruchting plaatsvindt, beweegt het systeem uiteindelijk verder richting menstruatie.

Vata: beweging en loslaten

Wanneer de menstruatie begint, komt de bewegende kwaliteit van Vata sterk naar voren.

Vata zorgt binnen Ayurveda voor beweging in het lichaam. De neerwaartse beweging die nodig is om menstruatiebloed los te laten wordt specifiek verbonden met Apana Vata.

Dat maakt deze fase letterlijk een periode van loslaten.

En juist daarom kan te veel beweging, onrust of verstoring van Vata zich rondom de menstruatie zo duidelijk laten voelen.

Niet iedere menstruatie voelt hetzelfde

Wanneer de dosha's uit balans raken, kan dat volgens Ayurveda ook zichtbaar worden in de cyclus.

Een menstruatie waarin Vata sterk naar voren komt kan bijvoorbeeld meer droogte, onregelmatigheid, spanning of kramp laten zien.

Bij meer Pitta kunnen warmte, intensiteit en een zwaardere of heftigere ervaring opvallen.

Wanneer Kapha overheerst, kunnen juist zwaarte, vocht, traagheid en een opgeblazen gevoel meer op de voorgrond staan.

Dat betekent niet dat je jezelf iedere maand een nieuw label hoeft te geven.

Het nodigt je vooral uit om te kijken naar wat er daadwerkelijk gebeurt.

Want dezelfde vrouw kan de ene maand andere signalen ervaren dan de volgende.

Je cyclus vertelt ook iets over de weken ervoor

Dat is misschien wel het belangrijkste inzicht.

Wanneer je pas op de eerste dag van je menstruatie naar je lichaam begint te luisteren, mis je een groot deel van het verhaal.

Hoe waren de weken ervoor?

At je regelmatig? Had je voldoende ruimte om te herstellen? Hoe sliep je? Hoe was je spijsvertering? Was er veel stress of waren er veel prikkels? Heb je voortdurend doorgezet terwijl je eigenlijk behoefte had aan vertraging?

Binnen Ayurveda wordt de menstruatie niet los gezien van al die dagelijkse dingen.

Je cyclus beweegt mee met hoe je leeft.

Dat betekent ook dat goed voor je cyclus zorgen niet alleen iets is wat je doet wanneer je ongesteld bent.

Wat is een gezonde cyclus volgens Ayurveda?

Er bestaat niet één perfecte cyclus die voor iedere vrouw precies hetzelfde moet zijn.

Ook hier kijkt Ayurveda naar de persoon.

Je constitutie, leeftijd, levensfase en huidige toestand spelen allemaal mee.

In de klassieke Ayurvedische beschrijvingen wordt bij een gezonde menstruatie onder andere gekeken naar een regelmatige cyclus, de kleur en kwaliteit van het bloed, de hoeveelheid en het gemakkelijk kunnen loslaten van de menstruatie.

Maar misschien is het nog belangrijker om je eigen patroon te leren kennen.

Wanneer je weet wat voor jou normaal is, ga je veranderingen eerder herkennen.

Niet vanuit angst of omdat iedere verandering meteen iets hoeft te betekenen, maar omdat je je lichaam beter leert lezen.

Van lineair naar cyclisch kijken

We leven vaak alsof iedere dag ongeveer hetzelfde van ons lichaam zou moeten vragen.

Dezelfde energie. Dezelfde productiviteit. Hetzelfde tempo.

Maar je cyclus beweegt.

Er zijn momenten van opbouw, momenten waarop energie meer naar buiten kan bewegen en momenten waarop je lichaam juist naar binnen keert en wil loslaten.

Wanneer je die beweging beter leert herkennen, hoef je niet voortdurend tegen je lichaam in te gaan.

Je kunt je voeding, beweging, rust en dagelijkse ritme steeds iets beter laten aansluiten op wat er op dat moment nodig is.

Niet door je hele leven rondom je cyclus te organiseren.

Wel door haar niet langer te negeren.

Je cyclus als kompas

Binnen Ayurveda is menstruatie daarom veel meer dan alleen een paar dagen bloedverlies.

Je hele cyclus geeft informatie.

Over je energie. Over je spijsvertering. Over hoeveel je draagt. Over hoe goed je kunt herstellen en over de manier waarop jouw lichaam reageert op het leven dat je leidt.

Hoe beter je die signalen leert herkennen, hoe minder je lichaam iets hoeft te worden wat je moet controleren.

Je kunt ernaar leren luisteren.

En misschien is dat wel de mooiste manier om naar je cyclus te kijken: niet als iets wat iedere maand in de weg zit, maar als een kompas dat je steeds opnieuw iets over jezelf laat zien.